السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

94

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

صلب مال او خارج مىشود و باقى از ثلث مال ، در صورتى كه وارث اجازه برداشت آن را از صلب مال ندهد . 3 صلح صلح : توافق و سازش بر چيزى همچون تمليك ، نقل و يا اسقاط حق . صلح در لغت به معناى آشتى و سازش آمده است و در اصطلاح عبارت است از توافق و سازش ميان دو يا چند نفر بر ايجاد چيزى ميان خودشان ، از قبيل تملّك عين مال يا منفعت آن و يا نقل حقى و يا اسقاط آن و يا ابراء دينى و غير آن . خواه به‌طور رايگان و يا در ازاى گرفتن عوض . 1 از صلح با عوض « صلح معوّض » و از صلح رايگان و بدون عوض « صلح غير معوّض » تعبير مىكنند . 2 جمعى از فقها صلح را به عقدى كه براى رفع نزاع ميان دو يا چند نفر تشريع شده تعريف كرده‌اند . 3 بنابر اين تعريف ، صلح تنها در موارد وجود نزاع معنا مىيابد و در نتيجه صلح ابتدايى و بدون وجود نزاعى در ميان ، معنا نخواهد داشت . معناى لغوى صلح ( آشتى و سازش ) نيز مؤيد اين معنا از صلح است . برخى گفته‌اند : تعريف دوم از عامه گرفته شده است ؛ زيرا بسيارى از آنان شرط تحقق صلح را وجود نزاع بين طرفين مىدانند ؛ ليكن از ديدگاه فقهاى امامى ، وجود نزاع شرط صلح نيست ؛ از اين رو ، تعريف نخست منطبق با ديدگاه فقهاى امامى است . 4 برخى گفته‌اند : صلح هرچند در اصل براى از بين بردن نزاع تشريع شده است ؛ ليكن قطع نزاع حكمت تشريع است و نه علت آن ؛ از اين رو ، لازم نيست در همهء موارد صلح نزاعى وجود داشته باشد . 5 بنابر اين ، تعريف صلح به معناى دوم بر اساس حكمت تشريع صلح است . صلح عنوان بابى مستقل در فقه است كه از احكام آن به تفصيل در اين باب سخن گفته‌اند .

--> ( 1 ) . معجم مقاييس اللغة و لسان العرب ، واژهء « صلب » * ( 2 ) . العروة الوثقى [ تكملة ] 2 / 219 - 220 * ( 3 ) . جامع المقاصد 10 / 119 - 120 .